Jak uczyć efektywnie?

Jak dobrze uczyć języka polskiego w szkole?

Jak uczyć efektywnie?

Jak uczyć skutecznie i efektywnie

języka polskiego (i nie tylko)?

Nie jest to żadne odkrywanie Ameryki, ale zbiór kilku ciekawych i istotnych informacji z zakresu psychologii, socjologii i pedagogiki nauczania zweryfikowanych w praktyce. Tekst został napisany z myślą o wszystkich polonistach (i nie tylko), którzy chcą być jeszcze lepsi w tym, co robią. Dla doświadczonych nauczycieli wiele z tych spostrzeżeń może okazać się oczywistymi, ale jeśli znajdzie się choć jedna uwaga, która pomoże udoskonalić komuś warsztat pracy, poprawić wyniki i zmaksymalizować satysfakcję z wykonywanej pracy, to znaczy, że artykuł spełnił swoje zadanie. Oczywiście zapraszam do wzbogacania tego artykułu o własne spostrzeżenia w komentarzach. Życzę owocnej lektury.

Trochę teorii

Nabywanie wiedzy proceduralnej (umiejętności)

Żmudne i monotonne ćwiczenia mają wartość nieocenioną – zapamiętują się do końca życia (jazda na rowerze, czytanie, pisanie) trzeba jednak osiągnąć automatyzm, wtedy nie trzeba się koncentrować na procedurze.

Nabywanie wiedzy deklaratywnej – (wiedza typu: co?)

Powtarzanie pozwala osiągnąć długotrwałe rezultaty,

Zasady nabywania wiedzy deklaratywnej:

  • specyficzność kodowania – ucz się tak, jak będziesz musiał sobie przypomnieć (piosenkę śpiewaj, odpowiedzi – z pytaniami)
  • zależność od stanu – ucz się w podobnym stanie umysłu, w jakim będziesz wykorzystywał wiedzę (trzeźwość, napięcie, koncentracja)
  • zależność od kontekstu fizycznego ucz się w podobnych warunkach fizycznych (temperatura, hałas, pozycja) do tych, w których z wiedzy będziesz korzystać
  • zależność od nastroju – kiedy jest się smutnym łatwiej zapamiętać smutne wydarzenia, a kiedy radosnym – radosne

Zapominanie

to proces zanikania ścieżek dostępu do niewymazywalnych śladów pamięciowych. Człowiek zapamiętuje wszystko – jedyny problem stanowi tylko odnalezienie poszukiwanej informacji.

 

Co pomaga w uczeniu?

powtarzanie

podstawowy warunek skutecznego uczenia – musisz nakłonić uczniów do systematycznych powtórek, i na lekcji również powracać do najważniejszych informacji.

rozumienie

umożliwia kojarzenie, organizację informacji oraz podtrzymanie całej konstrukcji (w razie zapomnienie elementu)

dzięki rozumieniu wiedza będzie stanowiła całość, a wtedy jedne elementy będą kojarzyć się z innymi i przypominać zapomniane informacje.

kategoryzacja

(grupowanie podobnych elementów) ułatwia zapamiętywanie i wiąże się ze zrozumieniem relacji między informacjami. Kiedy informacje są powiązane ze sobą, uczeń przypominając sobie jedną, będzie przypominał sobie automatycznie te, które są z nią związane. Doskonale w tę funkcję spełniają mapy mentalne wykorzystane jako forma syntezy zdobytej wiedzy.

 

Nagradzanie a nauka

  • brak nagrody powoduje obniżenie efektywności uczenia się,
  • nagradzanie zwiększenie efektywność uczenia się;
  • największa efektywność osiągana jest tylko wtedy, kiedy na początku się nie nagradza, a potem nagradza (eksperyment Tolmana).
  • nienagradzanie za każde zadanie zwiększa kreatywność uczniów (polska dydaktyka jak się okazuje nakłania nas do zabijania w uczniach kreatywności i odpowiedzialności za samokształcenie).

Jak uczyć jeszcze skuteczniej?

Uczniowie

  • Namów uczniów na powtórki zwłaszcza nowych informacji tuż przed snem (mózg w trakcie snu ponownie przetwarza wcześniej zdobyte informacje) a najlepiej na przerwie po lekcji, w ten sam dzień, na drugi dzień.
  • Zawsze jasno i z wyprzedzeniem określaj termin sprawdzenia wiedzy (najlepiej na samym początku) – to bardzo pomaga uczniom w efektywnym uczeniu się i tym samym osiągnięciu lepszych wyników.
  • Przekonuj uczniów o ich zaletach, wysokiej wartości i dużym potencjale, bo brak wiary w siebie utrudnia im uczenie się
  • Nigdy nie upokarzaj uczniów. Tylko szczęśliwi, pozytywnie nastawieni do Ciebie i przedmiotu, wierzący w siebie i swoje możliwości uczniowie podejmą się trudnych zadań i odniosą sukces.

Lekcja

  • Wystawiając uczniowi ocenę zawsze uzasadniaj jej wysokość i wskazuj elementy pożądane (wzmacniasz takie działania) oraz mankamenty (uczeń wie, co powinien zmienić).
  • Unikaj niepotrzebnych ocen niedostatecznych, bo lęk przed karą utrudnia uczenie
  • Wstawiając ocenę niedostateczną pamiętaj, że kara nie zmienia postępowania (a młodych buntowników wręcz utwierdza w przyjętej postawie), co najwyżej je chwilowo wytłumia. Zmianę stosunku do przedmiotu możesz jedynie uzyskać pozytywnie motywując uczniów.
  • Konsekwencja bywa bolesna i trudna, ale zmusza wszystkich uczniów do pracy, daje im poczucie sprawiedliwości i bezpieczeństwa; bardzo korzystnie wpływa również na Twój wizerunek.
  • Bezwzględnie egzekwuj przestrzegania ustalonych zasad, wypełniania wszelkich zobowiązań i powinności od wszystkich uczniów. Kara musi być nieunikniona, jeśli ma mieć wymiar dydaktyczny.
  • Często nagradzaj, ale tylko za konkretne efekty, działania (nigdy za darmo). Zawsze korzystaj z całej skali ocen – uczeń musi wiedzieć, że by uzyskać satysfakcjonujący go stopień, powinien dać z siebie wszystko.
  • Ciekawe zapamiętuje się łatwiej, przyjemniej i na dłużej. Twoje lekcje muszą być ciekawe, bo ciekawość przyciąga uwagę i motywuje do wysiłku.
  • Zaangażuj w lekcję śmiech i zabawę, a najlepiej również ruch to nieocenieni pomocnicy w zapamiętywaniu informacji. Nie bój się hiperboli, karykatury, groteski, oryginalnych skojarzeń, porównań. Unikaj jak ognia patosu, powagi i zwrotów typu: to ważne, wielki poeta itp.
  • Prowokuj, szokuj, wstrząśnij co jakiś czas swoimi uczniami, a na pewno zapamiętają te informacje.
  • Wzbogacaj nudne treści o związane z nimi pikantne informacje.
  • Wykorzystuj głos (tempo, barwa, głośność), gestykulację, grę aktorską.
  • Stosuj anegdoty i pozorne dygresje silnie związane z lekcją. (jeśli uczeń zapamięta niezwykłe, to przypomni sobie również resztę informacji, o którą nam chodzi.
  • Wykorzystaj początek lekcji jako przynętę, stwórz pozytywną atmosferę, zdobądź uwagę uczniów i skup ich na tym, a reszta będzie znacznie przyjemniejsza i łatwiejsza dla Ciebie oraz Twoich uczniów.

Nauczyciel

  • Zatroszcz się o swój wizerunek (wbrew pozorom nie musi być idealny, lepiej niech będzie prawdziwy), jeśli uczniowie będą Cię cenić i szanować, pójdą za Tobą nawet w ogień.
  • Pokaż uczniom, że ich rozumiesz, podejmuj decyzje uwzględniając ich sytuację i możliwości. Co jakiś czas daj im odetchnąć z radością, ulgą na polskim, podkreśl przy tym, że to Twój dar, który jest reakcją na ich sytuację.
  • Obserwuj klasę i reaguj odpowiednio na zmiany nastrojów, pobudzaj ich, poprawiaj samopoczucie.
  • W miarę możliwości dopasowuj materiał i przebieg lekcji do stanu i możliwości klasy.
  • Daj im wrażenie współdecydowania w procesie nauczania (niech oni wyznaczają termin sprawdzianu, wybierają dodatkową lekturę)
  • Wykorzystuj aktywizujące metody: burza mózgów, debata, projekt, praca w grupach, gry, symulacje, konkursy. Jeśli uczeń coś zrobi więcej z tego zapamięta.

jak uczyć, jak nauczyć,  jak uczyć języka polskiego, jak motywować, jak zachęcać, jak dobrze uczyć, język polski, języka polskiego, nauczyciel, jak uczyć skutecznie, jak uczyć uczniów
Serwis rozdaje przeglądarkom bezpieczne ciasteczka.